आइतवार, आश्विन ४ गते २०८३
आइतवार, आश्विन ४ गते २०८३
मंगलवार , आषाढ ९, २०८३
चीन, असार ।
अमेरिका र इरानले हर्मुज जलडमरूमध्य पूर्ण रूपमा पुनः सञ्चालन गर्ने र मध्यपूर्वी तेलको आपूर्ति सामान्य बनाउने विषयमा छलफल गरिरहेका बेला तेल बजारको आगामी दिशा भने वार्तामा प्रत्यक्ष सहभागी नभएको एउटा देश चीनमा निर्भर हुन सक्ने देखिएको छ ।
विश्वको दोस्रो ठूलो कच्चा तेल उपभोक्ता चीनले इरान युद्धका कारण दैनिक १ करोड १० लाख ब्यारेलभन्दा बढी तेल आपूर्ति प्रभावित भएपछि ऊर्जा सुरक्षाका लागि सबै सम्भावित उपाय अपनाएको छ ।
आयात घटाउने, विशाल तेल भण्डार प्रयोग गर्ने तथा स्वच्छ ऊर्जाको प्रयोग बढाउने नीतिका कारण चीनले घरेलु बजारमा मूल्यवृद्धिको असरलाई केही हदसम्म नियन्त्रण गर्न सफल भएको छ ।
चीनका यी कदमहरूको प्रभाव विश्वव्यापी तेल बजारमा पनि परेको छ । तीन महिनाभन्दा बढी समयदेखि जारी युद्धका कारण केही विश्लेषकहरूले यस वर्ष तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल २०० डलरसम्म पुग्न सक्ने अनुमान गरेका थिए । तर, कुल आपूर्ति घाटा १ अर्ब ब्यारेलभन्दा बढी पुगे पनि कच्चा तेलको मूल्य अपेक्षाकृत नियन्त्रणमै रह्यो ।
धेरै विश्लेषकहरूका अनुसार यसको मुख्य कारण चीन हो । अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण गर्नुअघि ब्रेन्ट क्रुड ७० डलरभन्दा तल कारोबार भइरहेको थियो भने मे महिनाको सुरुआतमा यो चार वर्षयताकै उच्च ११४ डलर प्रतिब्यारेल पुगेको थियो ।
चीनको अदृश्य हात
यस महिनाको सुरुआतमा सोसाइटी जेनेरेटका विश्लेषकहरूले प्रकाशित गरेको अध्ययनअनुसार सन् १९७३ को अरब तेल नाकाबन्दीका बेला विश्व आपूर्तिमा ७ प्रतिशत कमी आउँदा तेलको मूल्य १३४ प्रतिशतले बढेको थियो ।
तर इरान युद्धका क्रममा विश्व आपूर्तिको करिब १४ प्रतिशत प्रभावित हुँदा पनि मूल्य त्यति धेरै बढेन । विश्लेषकहरूका अनुसार बजारलाई सन्तुलनमा राख्ने अदृश्य हात चीन नै हो ।
चीनले आफ्नो तेल आयात दैनिक करिब ३० लाख ब्यारेलसम्म घटाउन सफल भएको छ, जुन मात्रा जापानको कुल तेल मागसँग लगभग बराबर हो ।
चीनले कसरी घटायो खपत ?
युद्धअघि चीनले रुस र इरानबाट सस्तो दरमा प्राप्त हुने प्रतिबन्धित तेलको प्रयोग गर्दै ठूलो परिमाणमा तेल सञ्चिति निर्माण गरिरहेको थियो । विश्लेषकहरूका अनुसार चीनसँग अहिले व्यापारिक तथा रणनीतिक भण्डारमा १ अर्ब ब्यारेलभन्दा बढी तेल सञ्चित छ, जसको प्रयोग उसले मे महिनादेखि सुरु गरिसकेको छ ।
रिस्टाड इनर्जीका जनिभ शाह भन्छन्, अघिल्ला वर्षहरूमा चीनले मूल्यलाई माथि टिकाइराख्ने काम गथ्र्यो, तर यस वर्ष त्यो प्रवृत्ति उल्टिएको छ ।
सरकारले डिजेल र पेट्रोल जस्ता प्रशोधित इन्धनको निर्यात पनि सीमित गरिदिएको छ, जसले घरेलु आपूर्ति सुरक्षित राख्न मद्दत गरेको छ । यसका कारण चिनियाँ रिफाइनरीहरूले अन्तर्राष्ट्रिय बजारबाट थप कच्चा तेल खरिद गर्ने आवश्यकता कम भएको छ ।
विद्युतीय सवारीसाधनको प्रभाव
चीनमा विद्युतीय सवारी साधन (इभी) को तीव्र विस्तारले पनि तेलको माग घटाउन ठूलो भूमिका खेलेको छ । हाल चीनमा बिक्री हुने प्रत्येक दुई नयाँ यात्रुवाहक गाडीमध्ये एक नयाँ ऊर्जा सवारीसाधन हो ।
अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीका अनुसार गत वर्ष चीनका इभीहरूले दैनिक करिब १० लाख ब्यारेल तेलको खपत प्रतिस्थापन गरेका थिए ।
